تبلیغات
کشاورزی, دام و طیور, دامپروری, پرورش طیور - ورمی كمپوست یا طلای سیاه

کشاورزی, دام و طیور, دامپروری, پرورش طیور

حامی محصولات ارگانیک

20 شهریور 91

ورمی كمپوست یا طلای سیاه

نویسنده: ماهنامه مزرعه داران   طبقه بندی: طیور، 

با رشد روزافزون جمعیت، افزایش سطح رفاه و تنوع كمی و كیفی در مصرف مواد غذایی، توسعه صنایع تبدیلی و رشد پدیده شهرنشینی، دفع زباله و مواد زاید آلی به یك مشكل به ویژه در شهرهای بزرگ تبدیل شده است. امروزه فرآوری مواد زاید آلی به سه روش سوزاندن، دفن در محل های خاص و بازیافت یا استفاده مجدد انجام می پذیرد.

 روش بازیافت علاوه بر اینكه در حفظ محیط زیست و كاهش آلودگی موثر است می تواند مواد زاید را به عنوان مواد خام، مجددا در چرخه مصرف قرار دهد و از تخریب بیشتر محیط زیست پیشگیری كند. از بین انواع محصولات بازیافتی می توان به ورمی كمپوست (vermicompost) یا كمپوست كرمی كه در كشورهای مختلف جهان با استقبال گسترده ای روبه رو شده است، اشاره كرد.
ورمی كمپوست چیست؟
ورمی كمپوست، عبارت است از كود آلی بیولوژیك كه دراثر عبور مداوم و آرام مواد آلی در حال پوسیدگی از دستگاه گوارش گونه هایی از كرم های خاكی و دفع این مواد از بدن كرم، حاصل می شود. این مواد هنگام عبور از بدن كرم آغشته به مخاط دستگاه گوارش (موكوس)، ویتامین ها و آنزیم ها شده كه در نهایت به عنوان یك كود آلی غنی شده و بسیار مفید برای ساختمان و بهبود عناصر غذایی خاك، تولید و مورد مصرف واقع می گردد. بنابراین، ورمی كمپوست عبارت است از فضولات كرم به همراه درصدی از مواد آلی و غذایی بستر و لاشه كرم ها.
برتری ورمی كمپوست به كمپوست معمولی
ورمی كمپوست ماده ای شبیه به پیت (peat) است كه به خوبی تغییر فرم یافته و ساختار، تخلخل، تهویه، زه كشی و ظرفیت نگهداری رطوبت آن در حد آلی می باشد. تولید ورمی كمپوست تعداد ریز موجودات بیماری زای گیاهی (pathogenic microganisms) را به شدت كاهش داده و بنابراین از این نظر برتری نسبی به كمپوست معمولی دارد. تولید كمپوست به عنوان یك فرآیند هوازی منجر به معدنی شدن (mineralization) نیتروژن می شود كه در مورد تولید ورمی كمپوست، استفاده از كرم های خاكی باعث تسریع این روند می گردد. فرآیند هوموسی شدن (Humification) كه در مرحله رسیدگی (Maturation stage) كمپوست سازی اتفاق می افتد، در طول فرآیند تولید ورمی كمپوست، بزرگتر و سریع تر اتفاق می افتد. كود تولیدی در این روش به علت بالا بودن نسبت كربن به ازت (C/N15) فاقد بوی نامطبوع و فعالیت حشرات مزاحم می باشد.
2700 گونه كرم خاكی، عامل تهیه كمپوست
به طور كلی در حدود 2700 گونه مختلف از كرم های خاكی وجود دارند كه بسته به موضوع كار و هدف، گونه انتخابی متفاوت خواهد بود.
این اهداف می تواند شامل موارد ذیل باشد:
1 ـ افزایش حاصلخیزی خاك و بهبود ساختمان و مدیریت خاك
2 ـ افزایش محصول
3 ـ تولید مكمل غذایی جهت خوراك دام و آبزیان
4 ـ تولید مواد آرایشی
مناسب ترین گونه كرم خاكی برای تولید ورمی كمپوست
به طور مثال گونه Lampite mauritti به منظور مدیریت و بهبود ساختمان خاك مورد استفاده قرار می گیرد. ولی مناسب ترین گونه برای تولید ورمی كمپوست، گونه Eisenia foetida بوده كه به رنگ قهوه ای مایل به قرمز و كوچكتر از كرم های خاكی معمولی می باشد. كرم ها جزو جانوران هرمافرودیت می باشند، یعنی هر كرم اندام های نر و مادگی را توامان دارد، ولی نهایتا كرم با اتصال به جفت دیگر از طریق دو كلیتلوم (clitellum) و تبادل اسپرم عمل جفت گیری را انجام می دهد. سپس هر كرم یك كیسه تخم ریزی در كلیتلوم خود تشكیل می دهد. (كلیتلوم قسمتی برجسته در تنه كرم است و در بند های نزدیك سر یك كرم بالغ قرار دارد). كیسه های تخم ریزی یا همان كوكون ها به رنگ زرد كهربایی بوده و در داخل آن حدود 7-3 نوزاد لارو وجود دارد.
بنابراین افزایش تعداد كرم ها در هر نسل به صورت تصاعد نسبتا هندسی، خواهد بود. وزن هر كرم بالغ بین 5/0 تا 1 گرم بوده و در هر كیلوگرم حدود 1000 تا 2000 نخ كرم وجود دارد. فاصله بین دو نسل (از تخم تا تخم) در شرایط نرمال حدود 3 ماه بوده و عمر كرم ها بین یك تا دو سال متغیر است.
كادیلاك كرم ها
گونه ایزینیا فتیوا كه در آن كرم كود و كادیلاك كرم ها نیز گفته می شود، از بستری كه شامل مواد نیمه پوسیده مانند كود گاوی، كود اسبی (كودها باید خشك باشند)، كاه و كلش غلات و برخی زایدات و بقایای گیاهی می باشد، تغذیه می كند. در داخل این بستر اصلی می توان مواد تازه ای چون زایدات سبزیجات و میوه جات، مواد آلی و قابل تجزیه زباله های خانگی، پسماندهای كارخانجات غذایی و حتی لجن و فاضلاب (به جز فاضلاب صنعتی)، اضافه نمود. رطوبت مطلوب بستر، هوادهی، تغذیه و جلوگیری از سفت شدن بستر و نگهداری PH در حد 8-7 از نكات كلیدی در تولید ورمی كمپوست می باشد.
كود مرغی برای كرم ها سمی است
به طور كلی باید عنوان نمود كه بقایای آلی غنی از نیتروژن به جز كود مرغی كه برای كرم ها سمی است، برای بستر لازم و ضروری است. این كرم ها در خارج از سفره غذایی حركت نمی كنند و به همین خاطر جمعیت این كرم ها بسته به دسترسی آنها به مواد غذایی رشد كرده و تثبیت می شود. این كرم ها از نور آفتاب و بارندگی گریزان بوده، باید آنها را از این دو عامل محافظت نمود.
روش های تولید كمپوست

روش های مختلفی برای تولید ورمی كمپوست وجود دارد كه ساده ترین راه آن، روش پشته ای می باشد كه برای انجام آن می بایست:
1 ـ زمینی مسطح، بدون سنگ و كلوخ وخرده شیشه انتخاب و سطح آن را مرطوب و سپس كاملا كوبید تا سفت شود. علت این امر جلوگیری از ایجاد هیبرید كرم های مورد استفاده با كرم های خاكی معمولی و زایل شدن آنها می باشد.
2 ـ ایجاد سایبان برای محافظت كرم ها در برابر بارندگی و نور آفتاب
3 ـ ایجاد پشته ای از كود گاوی نیمه پوسیده به شكل گنبدی به عرض 70 و ارتفاع 50 سانتی متر و طول دلخواه و آبیاری فراوان آن به منظور خروج شیرابه كود
4 ـ ایجاد شیار در طول خط الراس پشته به عمل 15 سانتی متر و ریختن كرم ها به داخل آن و سپس برگرداندن كود روی كرم ها
5 ـ آبپاشی پشته به صورت روزانه به منظور حفظ رطوبت آن
6 ـ جداسازی كرم ها از پشته پس از تولید ورمی كمپوست با استفاده از غربال
كرم ها و كاربرد آن
همان طور كه در این مقاله آمده است كاربرد این كرم ها شامل:
- مدیریت كود در مزارع پرورش گاو، اسب و خرگوش و پسماند كارخانجات تولید لبنیات
- كاهش زباله های مدارس، بیمارستان ها و موسسات
- تبدیل زباله های غذایی و جامدات آلی به ورمی كمپوست در مقیاس بزرگ
- استفاده از ورمی كمپوست در بهبود و اصلاح خاك مزراع و گلخانه ها و به تبع آن افزایش كیفیت و كمیت محصولات
- تولید پروتئین كرم به عنوان جیره غذایی آبزیان و طیور با استفاده از خشك كردن و پودر كردن لاشه بدن كرم های مسن می باشد. همچنین استفاده از ورمی كمپوست در تهیه چای كمپوست تولید مثل كرم ها و به تبع آن افزایش جمعیت كرم ها و فروختن آنها به واحدهای متقاضی را نیز می توان افزود.
توجیه اقتصادی این طرح
قیمت هر كیلوگرم كود ورمی كمپوست بسته بندی شده در حدود 400 تومان و قیمت یك كیلوگرم كرم زنده حدود 20 تا 30 هزار تومان می باشد. در تولید مكانیزه، قیمت تمام شده هر كیلوگرم بین 150 تا 200 تومان بوده و در كشاورزی ارگانیك و كشت های گلخانه ای، پاك ترین و مناسب ترین بستر می باشد كه، سبب بازدهی بیشتر محصولات كشاورزی خواهد گردید.
امید است در كشور ما نیز همچون كشورهای توسعه یافته به جای كودهای شیمیایی كه متاسفانه چندین دهه است استفاده از آن در مزارع كشاورزی به طور فزآینده ای رو به گسترش بوده و دارای خطرات زیست محیطی بالقوه و خطرناكی می باشند، به تدریج از این كودهای ارگانیك و طبیعی استفاده شود.

  • آخرین پستها

آمار وبلاگ